De ondergrondse wereld in Duitsland
Bovengronds geniet je van bossen, meren en vakwerksteden. Maar onder de grond beleef je een heel andere wereld. Prachtige druipsteengrotten, waar het druipsteen groeit als bevroren regen. Het zijn net verborgen schatten: koel, stil, eeuwenoud, vol mysterie, kleur en geschiedenis. Sommige zijn miljoenen jaren oud en onthullen bijzondere vormen van stalactieten en stalagmieten. Anderen herbergen fossielen van prehistorische dieren of bieden een wonderlijke ondergrondse stilte. Ontdek hier de tien mooiste grotten van Duitsland. Je leest per grot over hoe hij ontstond, wat je er ziet, openingstijden en wat er in de directe omgeving te beleven valt. Handige VVV‑info volgt steeds tot slot.
Grot Atta-Höhle – Attendorn (Sauerland, Noordrijn-Westfalen)
Ontstaan
De grot ligt in kalksteen uit het Devoon (± 350 miljoen jaar oud). Het gebied lag toen onder zee. Later werd het gesteente omhoog gedrukt. Regenwater met kooldioxide loste delen van de kalk op en vormde gangen en zalen. De druipsteen groeide verder toen het water zich terugtrok. Ontdekt op 19 juli 1907 in de Biggeberg-steengroeve.
Wat zie je?
Grote zalen met stalactieten en stalagmieten; sommige zijn samengegroeid tot zuilen. Kleuren verschillen door ijzer en koper. De route is verlicht en begaanbaar.
Bezoek & openingstijden
- Apr–okt: dagelijks 10.00–17.00
- Nov–mrt: dagelijks 10.00–15.30
- Rondleiding ± 40 min • Temperatuur 9 °C
Plaats & omgeving
Attendorn heeft een historische binnenstad met vakwerk, kerken en stadsmuren. Aan de Biggesee kun je varen, zwemmen en sporten. In de regio liggen wandel- en fietsroutes (o.a. Sauerland-Radring). Vlakbij staat Burg Schnellenberg (13e eeuw), deels hotel en restaurant.
VVV
Kölner Straße 9, 57439 Attendorn • Tel. +49 (0)2722-640 • atta-hoehle.de →
Vakantiewoningen in het Sauerland →
Grot Barbarossahöhle – Rottleben (Kyffhäuserland, Thüringen)
Ontstaan
Deze grot ligt in anhydriet, verwant aan gips, gevormd in een ondiepe zee (± 250 miljoen jaar). Anhydriet zet uit en verandert in gips zodra er water bij komt; zo ontstaan barsten en platen. Het stelsel kwam door grondwater tot stand. Ontdekt in 1865 bij het graven van een mijnschacht. Door het gesteente veranderen de ruimtes voortdurend.
Wat zie je?
Zalen met gipsplaten, schlangengips en gladde alabaster. Ondergrondse meren met groenblauw water.
Bezoek & openingstijden
- 1 apr–31 okt: dagelijks 10.00–17.00
- 1 nov–31 mrt: di–zo 10.00–15.00
- Maandag gesloten (behalve feestdagen)
- 24 dec gesloten; 31 dec laatste tour 14.00 • Temperatuur 9–10 °C
Plaats & omgeving
Het Kyffhäusergebergte heeft wandelpaden en uitzichtpunten. Bezoek het Kyffhäuser-monument (keizer Wilhelm I en keizer Barbarossa). In Bad Frankenhausen: de scheve kerktoren en het Panorama-Museum met het grote werk van Werner Tübke. Ook resten van oude mijnbouw en natuurgebieden.
VVV
Schloßstraße 13, 06567 Bad Frankenhausen • Tel. +49 (0)34671-71717 • bad-frankenhausen.de →
Vakantiewoningen in Thüringen →
Grot Baumannshöhle & Hermannshöhle – Rübeland (Harz, Saksen-Anhalt)
Ontstaan
Beide grotten liggen in kalksteen uit het Carboon (± 300 miljoen jaar). In een tropisch klimaat vormden zeeën en riffen dikke kalklagen. Regenwater heeft daar later gangen en zalen in uitgesleten. De Baumannshöhle is sinds 1646 een toeristische grot; een van de oudste die je kunt bezoeken. De Hermannshöhle werd in 1866 gevonden bij een steengroeve.
Wat zie je?
- Baumannshöhle: grote zalen, o.a. de Goethesaal (wordt gebruikt voor evenementen).
- Hermannshöhle: ondergronds meer met blinde salamanders.
In beide: veel stalactieten en stalagmieten.
Bezoek & openingstijden
- Mrt–okt: dagelijks 10.00–16.00
- Nov–feb: beperkt open
- Temperatuur ca. 8 °C
Plaats & omgeving
Rübeland ligt in de Harz met veel wandel- en fietsroutes. In de buurt: oude mijnen, waterkracht, stuwmeren. De Harzer Schmalspurbahn (stoomtrein) rijdt door het bergland. Ook de hangbrug Titan-RT over de Rappbode-vallei.
VVV
Blankenburger Straße 36, 38889 Oberharz am Brocken • Tel. +49 (0)39454-49132 • harzer-hoehlen.de →
Grot Dechenhöhle – Iserlohn (Sauerland, Noordrijn-Westfalen)
Ontstaan
Kalksteen uit het Midden-Devoon (± 380 miljoen jaar) uit een ondiepe zee. Via scheuren kon water binnendringen en kalk oplossen. Zo ontstonden holtes; daarna groeiden de druipstenen. Ontdekt op 17 juni 1868 door spoorwegarbeiders. Door de spoorlijn was de grot snel te bezoeken.
Wat zie je?
Veel druipsteen in verschillende kleuren, kleine waterplassen. Naast de grot een mineralenmuseum.
Bezoek & openingstijden
- Dagelijks 10.00–17.00 (laatste tour 16.00)
- Gesloten 24–25 dec • Temperatuur 9 °C
Plaats & omgeving
Iserlohn heeft een oud centrum, parken en musea (o.a. Stadtmuseum). Uitzicht vanaf de Danzturm. De regio heeft meren en bossen voor recreatie.
VVV
Theodor-Heuss-Ring 24, 58636 Iserlohn • Tel. +49 (0)2371-2170 • dechenhoehle.de →
Vakantiewoningen in het Sauerland →
Grot Drachenhöhle Syrau – Syrau (Vogtland, Saksen)
Ontstaan
Kalksteen uit het Laat-Devoon (± 370 miljoen jaar). Het gebied lag onder water en werd later omhoog gedrukt. Water loste het gesteente plaatselijk op. Ontdekt op 14 maart 1928 toen een boer een scheur in het land zag; er bleek een stelsel met gangen, zalen en kleine meren.
Wat zie je?
Stalactieten, stalagmieten, kleine meren en kettingvormige calcietafzettingen.
Bezoek & openingstijden
- Apr–okt: dagelijks 9.30–17.00
- Nov–mrt: 10.00–15.00, maandag gesloten
- Temperatuur 10 °C
Plaats & omgeving
Syrau heeft een windmolenmuseum. Het Vogtland biedt heuvels, bossen en wandelpaden. In Plauen: een textielmuseum en een historisch centrum.
VVV
Höhlenweg 14, 08548 Syrau • Tel. +49 (0)37431-2314 • drachenhoehle.de →
Grot Kalkberghöhle – Bad Segeberg (Sleeswijk-Holstein)
Ontstaan
De grot ligt in gipssteen uit het Laat-Perm (± 250 miljoen jaar), gevormd door verdamping van ondiepe zeeën. Gips lost snel op in water; zo ontstaan holtes. Ontdekt in 1913 bij een steengroeve. Door het noordelijke klimaat en de stabiele temperatuur is dit een belangrijke winterplek voor vleermuizen.
Wat zie je?
Gipsstructuren en smalle gangen. Okt–mrt gesloten voor overwinterende vleermuizen.
Bezoek & openingstijden
- Apr–sep: rondleidingen volgens schema op de website
- Temperatuur 9 °C
Plaats & omgeving
Bad Segeberg is bekend om de Karl-May-Spiele in het openluchttheater. Er is een kalkberg met uitzichtpunt. In de omgeving: meren, natuurgebieden en fietsroutes.
VVV
Oldesloer Straße 20, 23795 Bad Segeberg • Tel. +49 (0)4551-96490 • badsegeberg-tourismus.de →
Vakantiewoningen in Sleeswijk-Holstein →
Grot König-Otto-Tropfsteinhöhle – Velburg (Oberpfalz, Beieren)
Ontstaan
Kalksteen uit de Jura (± 150 miljoen jaar), gevormd in een warme zee. Na scheurvorming door tektoniek loste regenwater het gesteente plaatselijk op. In de droge delen groeide druipsteen. Ontdekt op 30 september 1895 door een boer. De naam verwijst naar koning Otto van Beieren.
Wat zie je?
Stalactieten, stalagmieten en zuilen. Kristalwanden in de Adventhalle.
Bezoek & openingstijden
- Apr–okt: dagelijks 10.00–17.00
- Nov–mrt: weekenden
- Temperatuur 9 °C
Plaats & omgeving
Velburg heeft wandelroutes in heuvels. Vlakbij de Altmühl met kano- en fietsmogelijkheden. De regio staat vol met kastelen en grotten.
VVV
Stadtplatz 1, 92355 Velburg • Tel. +49 (0)9182-8190 • erlebniswelt-velburg.de →
Grot Saalfelder Feengrotten – Saalfeld (Thüringen)
Ontstaan
Dit zijn voormalige leisteenmijnen. Leisteen ontstond in het Ordovicium (± 440 miljoen jaar) uit samengeperste klei en slib op de zeebodem. In de 16e eeuw won men hier leisteen voor daken. Na het einde van de mijnbouw in 1850 vulden de gangen zich met mineraalrijk water; zo ontstonden bont gekleurde afzettingen van calciet en andere mineralen.
Wat zie je?
Drie zalen met afzettingen in veel kleuren. Boven de grond staat een mijnbouwmuseum.
Bezoek & openingstijden
- Dagelijks 9.30–17.00 (’s winters korter)
- Temperatuur 8–10 °C
Plaats & omgeving
Saalfeld heeft middeleeuwse poorten, kerken en musea. Dicht bij wandelroutes in het Thüringer Woud. Ook kastelen en parken in de regio.
VVV
Feengrottenweg 2, 07318 Saalfeld • Tel. +49 (0)3671-5310 • Naar de feengrotten →
Vakantiewoningen in Thüringen →
Grot Sophienhöhle – Ahorntal (Fränkische Schweiz, Beieren)
Ontstaan
Kalksteen uit de Jura (± 150 miljoen jaar), gevormd in een warme zee. In de ijstijd leefden hier dieren zoals holenberen; botten zijn gevonden. Ontdekt in 1833 bij werkzaamheden rond Burg Rabenstein. Dankzij constante temperatuur en vocht zijn de vormen goed bewaard.
Wat zie je?
Witte calciet, zuilen en vitrines met botten van holenberen.
Bezoek & openingstijden
- Apr–okt: di–zo 10.00–17.00
- Nov–mrt: weekenden
- Temperatuur 9 °C
Plaats & omgeving
Bij kasteel Rabenstein. In de regio vind je kalkrotsen, wandelpaden en klimroutes. Vlakbij liggen meer grotten, zoals de Ludwigshöhle.
VVV
Burg Rabenstein, 95491 Ahorntal • Tel. +49 (0)9202-9700440 • Naar de Sophienhöhle →
Grot Teufelshöhle – Pottenstein (Fränkische Schweiz, Beieren)
Ontstaan
Kalksteen uit de Jura (± 150 miljoen jaar). Ondergrondse rivieren groefden in miljoenen jaren een stelsel van > 3 km. In de ijstijd gebruikten holenberen de grot als schuilplaats. Voor bezoekers geopend in 1922 na opmetingen en padenbouw.
Wat zie je?
Zalen tot 45 m hoog, stalactieten, stalagmieten en versteende watervallen. Vitrine met botten van holenberen.
Bezoek & openingstijden
- Apr–okt: dagelijks 9.00–17.00
- Nov–mrt: kortere tijden
- Temperatuur 9 °C
Plaats & omgeving
Pottenstein heeft een oud centrum, kasteel, zomerrodelbaan en wandelroutes. In de regio liggen rotsformaties, uitzichtpunten en andere grotten.
VVV
Forchheimer Straße 1, 91278 Pottenstein • Tel. +49 (0)9243-70841 • Naar de Teufelshöhle →
Tips voor je bezoek
- Draag warme kleding (8–10 °C in de grot) en stevige schoenen.
- Controleer openingstijden op de website, deze wisselen per seizoen.
- Raak druipstenen nooit aan – ze groeien extreem langzaam.
- Reserveer vooraf, zeker in drukke periodes zoals vakanties.